Cách tính can chi ngày tháng năm và cách đọc khi xem lịch

Can chi là một trong những nền tảng quan trọng nhất của lịch âm phương Đông. Khi xem lịch bạn thường bắt gặp các tên gọi như Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần, Canh Ngọ hay Quý Hợi. Đây chính là hệ thống can chi dùng để xác định năm, tháng, ngày và giờ.

Hiểu được can chi giúp bạn đọc lịch chính xác hơn, hiểu ý nghĩa của tuổi xung hợp, ngũ hành ngày và nhiều thông tin thường xuất hiện trong các công cụ xem ngày tốt xấu, xem ngày cưới, khai trương hay động thổ.

Can chi là gì?

Can chi là hệ thống ghi nhận thời gian được sử dụng từ hàng nghìn năm trước tại nhiều quốc gia Á Đông.

Hệ thống này được tạo thành từ:

• 10 Thiên Can
• 12 Địa Chi

Khi kết hợp tuần tự với nhau sẽ tạo thành vòng lặp gồm 60 tổ hợp khác nhau gọi là Lục Thập Hoa Giáp.

Ví dụ:

• Giáp Tý
• Ất Sửu
• Bính Dần
• Đinh Mão
• Mậu Thìn

Sau khi hết 60 tổ hợp, chu kỳ sẽ quay lại từ đầu.

Can chi được sử dụng để xác định:

• Năm
• Tháng
• Ngày
• Giờ

Ngoài ra còn được ứng dụng trong:

• Lịch âm
• Tử vi
• Phong thủy
• Chọn ngày tốt xấu
• Xem tuổi hợp khắc

10 thiên can gồm những gì?

Thiên can gồm 10 yếu tố:

STT	Thiên Can
1	Giáp
2	Ất
3	Bính
4	Đinh
5	Mậu
6	Kỷ
7	Canh
8	Tân
9	Nhâm
10	Quý

Mỗi thiên can đại diện cho một thuộc tính ngũ hành.

Thiên Can	Ngũ Hành
Giáp	Mộc
Ất	Mộc
Bính	Hỏa
Đinh	Hỏa
Mậu	Thổ
Kỷ	Thổ
Canh	Kim
Tân	Kim
Nhâm	Thủy
Quý	Thủy

12 địa chi gồm những gì?

Địa chi gồm 12 yếu tố tương ứng với 12 con giáp.

STT	Địa Chi	Con Giáp
1	Tý	Chuột
2	Sửu	Trâu
3	Dần	Hổ
4	Mão	Mèo
5	Thìn	Rồng
6	Tỵ	Rắn
7	Ngọ	Ngựa
8	Mùi	Dê
9	Thân	Khỉ
10	Dậu	Gà
11	Tuất	Chó
12	Hợi	Heo

Lục thập hoa giáp là gì?

Do thiên can có 10 đơn vị còn địa chi có 12 đơn vị nên khi ghép tuần tự sẽ tạo thành chu kỳ 60 tổ hợp.

Ví dụ:

1. Giáp Tý
2. Ất Sửu
3. Bính Dần
4. Đinh Mão
5. Mậu Thìn
6. Kỷ Tỵ
7. Canh Ngọ
8. Tân Mùi
9. Nhâm Thân
10. Quý Dậu

...

60. Quý Hợi

Sau Quý Hợi, chu kỳ quay lại Giáp Tý.

Can chi năm là gì?

Can chi năm chính là tên gọi của năm âm lịch.

Năm Dương Lịch	Can Chi
2024	Giáp Thìn
2025	Ất Tỵ
2026	Bính Ngọ
2027	Đinh Mùi
2028	Mậu Thân

Người sinh năm nào sẽ mang tuổi can chi tương ứng với năm đó.

Ví dụ:

Năm Sinh	Tuổi
1990	Canh Ngọ
1995	Ất Hợi
2000	Canh Thìn
2004	Giáp Thân
2010	Canh Dần

Cách tính can chi năm

Tính thiên can

Lấy năm dương lịch chia cho 10.

Số dư	Thiên Can
0	Canh
1	Tân
2	Nhâm
3	Quý
4	Giáp
5	Ất
6	Bính
7	Đinh
8	Mậu
9	Kỷ

Tính địa chi

Lấy năm dương lịch chia cho 12.

Số dư	Địa Chi
0	Thân
1	Dậu
2	Tuất
3	Hợi
4	Tý
5	Sửu
6	Dần
7	Mão
8	Thìn
9	Tỵ
10	Ngọ
11	Mùi

Ví dụ năm 2026

• 2026 chia 10 dư 6 → Bính
• 2026 chia 12 dư 10 → Ngọ

Kết quả:

2026 là năm Bính Ngọ.

Can chi tháng là gì?

Ngoài năm, mỗi tháng âm lịch cũng có một can chi riêng.

Tháng Âm	Địa Chi
Tháng 1	Dần
Tháng 2	Mão
Tháng 3	Thìn
Tháng 4	Tỵ
Tháng 5	Ngọ
Tháng 6	Mùi
Tháng 7	Thân
Tháng 8	Dậu
Tháng 9	Tuất
Tháng 10	Hợi
Tháng 11	Tý
Tháng 12	Sửu

Phần thiên can của tháng phụ thuộc vào thiên can của năm nên việc tính toán phức tạp hơn và thường được tra cứu trực tiếp trên lịch âm.

Can chi ngày là gì?

Can chi ngày là thông tin xuất hiện nhiều nhất khi xem lịch.

Ví dụ:

• Ngày Giáp Tý
• Ngày Nhâm Dần
• Ngày Canh Ngọ
• Ngày Quý Hợi

Can chi ngày thường được sử dụng để:

• Chọn ngày cưới
• Chọn ngày khai trương
• Chọn ngày động thổ
• Chọn ngày nhập trạch
• Chọn ngày xuất hành
• Xem tuổi xung

Can chi giờ là gì?

Người xưa chia một ngày thành 12 giờ địa chi.

Giờ	Khoảng Thời Gian
Tý	23h - 01h
Sửu	01h - 03h
Dần	03h - 05h
Mão	05h - 07h
Thìn	07h - 09h
Tỵ	09h - 11h
Ngọ	11h - 13h
Mùi	13h - 15h
Thân	15h - 17h
Dậu	17h - 19h
Tuất	19h - 21h
Hợi	21h - 23h

Mỗi giờ tiếp tục có một thiên can tương ứng tạo thành can chi giờ.

Can chi được sử dụng như thế nào khi xem ngày?

Khi xem lịch không nên chỉ nhìn can chi rồi kết luận tốt hay xấu.

Thông thường cần kết hợp nhiều yếu tố:

Xem tuổi xung ngày

Ngày	Tuổi Xung
Tý	Ngọ
Sửu	Mùi
Dần	Thân
Mão	Dậu
Thìn	Tuất
Tỵ	Hợi

Xem ngũ hành ngày

Mỗi ngày đều mang ngũ hành riêng:

• Kim
• Mộc
• Thủy
• Hỏa
• Thổ

Xem trực ngày

Một số trực phổ biến:

• Trực Kiến
• Trực Mãn
• Trực Bình
• Trực Thành
• Trực Khai
• Trực Bế

Xem giờ hoàng đạo

Ngay cả khi ngày tương đối phù hợp, người xem lịch vẫn thường lựa chọn thêm giờ hoàng đạo để thực hiện công việc quan trọng.

Can chi và tuổi hợp tuổi xung

Lục hợp

Tuổi	Hợp
Tý	Sửu
Dần	Hợi
Mão	Tuất
Thìn	Dậu
Tỵ	Thân
Ngọ	Mùi

Lục xung

Tuổi	Xung
Tý	Ngọ
Sửu	Mùi
Dần	Thân
Mão	Dậu
Thìn	Tuất
Tỵ	Hợi

Câu hỏi thường gặp

Can chi có giống 12 con giáp không?

Không. 12 con giáp chỉ là phần địa chi. Can chi bao gồm cả thiên can và địa chi.

Sau bao nhiêu năm can chi lặp lại?

Chu kỳ đầy đủ là 60 năm.

Có thể tự tính can chi năm không?

Có. Chỉ cần lấy năm chia cho 10 và 12 để xác định thiên can và địa chi.

Can chi ngày có giống can chi năm không?

Không. Mỗi ngày có một can chi riêng, độc lập với can chi của năm.

Vì sao lịch âm luôn hiển thị can chi?

Vì đây là hệ thống truyền thống dùng để xác định tuổi, thời gian và nhiều quy tắc xem ngày trong văn hóa phương Đông.

Công cụ liên quan

• Tính can chi
• Tính tuổi âm
• Lịch âm hôm nay
• Xem ngày tốt xấu hôm nay
• Xem ngày cưới
• Xem ngày khai trương

Kết luận

Can chi là nền tảng của lịch âm và hệ thống chọn ngày truyền thống. Việc hiểu thiên can, địa chi, lục thập hoa giáp, can chi năm, tháng, ngày và giờ giúp bạn đọc lịch dễ dàng hơn, hiểu rõ tuổi xung hợp, ngũ hành ngày cũng như sử dụng các công cụ xem ngày một cách hiệu quả.