Giải nghĩa 12 địa chi

Địa chi là 12 ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tị, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi — nửa còn lại của hệ can chi bên cạnh 10 thiên can. Mỗi địa chi ứng với một con giáp, một khung giờ trong ngày, một hành ngũ hành và một hướng, một mùa.

Bảng 12 địa chi

Địa chi	Con giáp	Giờ (âm lịch)	Ngũ hành
Tý	Chuột	23h–1h	Thủy
Sửu	Trâu	1h–3h	Thổ
Dần	Hổ	3h–5h	Mộc
Mão	Mèo	5h–7h	Mộc
Thìn	Rồng	7h–9h	Thổ
Tị	Rắn	9h–11h	Hỏa
Ngọ	Ngựa	11h–13h	Hỏa
Mùi	Dê	13h–15h	Thổ
Thân	Khỉ	15h–17h	Kim
Dậu	Gà	17h–19h	Kim
Tuất	Chó	19h–21h	Thổ
Hợi	Lợn	21h–23h	Thủy

Ý nghĩa từng địa chi

• Tý (Chuột) — giờ nửa đêm, khởi đầu của một ngày mới. Biểu tượng cho sự nhanh nhạy, khả năng thích nghi trong bóng tối.
• Sửu (Trâu) — giờ trước rạng sáng. Biểu tượng cho cần cù, kiên trì, sức chịu đựng bền bỉ.
• Dần (Hổ) — giờ rạng sáng. Biểu tượng cho sức mạnh, uy quyền, tinh thần dũng cảm.
• Mão (Mèo) — giờ bình minh. Biểu tượng cho sự khéo léo, tinh tế, nhạy bén.
• Thìn (Rồng) — giờ sáng sớm. Biểu tượng cho quyền uy, may mắn, sức mạnh phi thường.
• Tị (Rắn) — giờ gần trưa. Biểu tượng cho trí tuệ, bí ẩn, khả năng quan sát.
• Ngọ (Ngựa) — giờ giữa trưa. Biểu tượng cho năng động, tự do, phóng khoáng.
• Mùi (Dê) — giờ đầu chiều. Biểu tượng cho hiền hòa, ôn nhu, tình cảm.
• Thân (Khỉ) — giờ chiều. Biểu tượng cho thông minh, lanh lợi, ứng biến linh hoạt.
• Dậu (Gà) — giờ hoàng hôn. Biểu tượng cho chăm chỉ, đúng giờ, trách nhiệm.
• Tuất (Chó) — giờ tối. Biểu tượng cho trung thành, bảo vệ, tin cậy.
• Hợi (Lợn) — giờ khuya. Biểu tượng cho an nhàn, phúc hậu, sung túc.

Quan hệ giữa 12 địa chi

Địa chi không đứng riêng lẻ mà có các quan hệ cố định, dùng khi xét hợp tuổi và chọn ngày:

• Tam hợp — 4 nhóm 3 chi: Thân-Tý-Thìn, Dần-Ngọ-Tuất, Hợi-Mão-Mùi, Tị-Dậu-Sửu. Xem tam hợp, tứ hành xung.
• Lục hợp — 6 cặp nhị hợp: Tý-Sửu, Dần-Hợi, Mão-Tuất, Thìn-Dậu, Tị-Thân, Ngọ-Mùi.
• Lục xung — 6 cặp đối nhau: Tý-Ngọ, Sửu-Mùi, Dần-Thân, Mão-Dậu, Thìn-Tuất, Tị-Hợi.
• Lục hại — xem chi tiết trong lục hợp, lục xung, lục hại.

Địa chi dùng để làm gì khi xem lịch?

Địa chi ngày quyết định 12 trực ngày, giờ hoàng đạo và tuổi xung của ngày. Khi xem một ngày cụ thể, hệ thống đối chiếu địa chi ngày với địa chi tuổi người thực hiện để báo "xung ngày". Tra nhanh tại ngày tốt xấu hôm nay.

Câu hỏi thường gặp

Địa chi và con giáp có phải là một không? Gần như vậy trong đời sống: mỗi địa chi gắn một con giáp. Nhưng địa chi còn mang thêm khung giờ, hành, hướng — dùng trong tính can chi và chọn ngày, không chỉ để xem tuổi.

Vì sao tuổi Tý là Thủy nhưng có người tuổi Tý mệnh Kim? Vì "mệnh" (nạp âm) khác với hành của địa chi. Xem nạp âm là gì.

---

Xem thêm: Giải nghĩa 10 thiên can · Can Chi là gì · Cách tính can chi năm tháng giờ