Hạ chí

Hạ Chí là tiết khí thứ mười, thời điểm ngày dài nhất và đêm ngắn nhất trong năm (ở Bắc bán cầu). Đây là một trong 4 mốc tiết khí quan trọng nhất, đánh dấu điểm giữa mùa hè.

Về thiên văn, Hạ Chí xảy ra khi Mặt Trời đạt điểm cao nhất trên bầu trời (kinh độ Mặt Trời = 90°), thường rơi vào 21-22/6 dương lịch — đối xứng với Đông Chí ở nửa năm còn lại. Vì 24 tiết khí được tính theo vị trí thực của Mặt Trời trên đường hoàng đạo (mỗi tiết khí cách nhau đúng 15 độ kinh độ mặt trời), trong khi năm dương lịch không phải là bội số tròn của chu kỳ quay quanh Mặt Trời của Trái Đất (365,25 ngày, cứ 4 năm lại có thêm 1 ngày nhuận). Do đó, cùng một tiết khí có thể lệch 1-2 ngày giữa các năm khác nhau, và ngày giờ chính xác chỉ có thể tính được bằng công thức thiên văn thay vì cố định theo lịch.

Sau Hạ Chí, dù ban ngày vẫn còn dài nhưng nhiệt độ tiếp tục tăng do hiệu ứng tích nhiệt, khiến các tiết khí sau đó (Tiểu Thử, Đại Thử) mới là thời điểm nóng nhất trong năm, không phải Hạ Chí — hiện tượng này gọi là 'độ trễ nhiệt mùa'.

Trong văn hóa Á Đông, Hạ Chí từng được xem là một trong những ngày lễ quan trọng, đánh dấu điểm chuyển từ dương khí thịnh sang bắt đầu suy giảm dần (dù nhiệt độ vẫn tiếp tục tăng) — tương tự cách Đông Chí đánh dấu điểm âm khí bắt đầu nhường chỗ cho dương khí.

Về dưỡng sinh, Hạ Chí là thời điểm cơ thể cần được bổ sung đủ nước, tránh vận động mạnh vào giữa trưa nắng gắt, ưu tiên các món ăn thanh nhiệt, giải độc để cân bằng với khí hậu oi bức của mùa hè.