Mang chủng

Mang Chủng là tiết khí thứ chín, có nghĩa là thời điểm thích hợp để gieo trồng các loại cây có râu (mang) như lúa, lúa mạch. Tiết khí này thường rơi vào khoảng 6-7/6 dương lịch, ứng với kinh độ Mặt Trời 75°.

Đây là một trong những tiết khí quan trọng nhất với nông nghiệp truyền thống — vừa là lúc thu hoạch lúa mì/lúa mạch vụ trước, vừa là thời điểm gieo cấy vụ lúa mùa mới ở nhiều vùng khí hậu. Vì 24 tiết khí được tính theo vị trí thực của Mặt Trời trên đường hoàng đạo (mỗi tiết khí cách nhau đúng 15 độ kinh độ mặt trời), trong khi năm dương lịch không phải là bội số tròn của chu kỳ quay quanh Mặt Trời của Trái Đất (365,25 ngày, cứ 4 năm lại có thêm 1 ngày nhuận). Do đó, cùng một tiết khí có thể lệch 1-2 ngày giữa các năm khác nhau, và ngày giờ chính xác chỉ có thể tính được bằng công thức thiên văn thay vì cố định theo lịch.

Mang Chủng cũng đánh dấu cao điểm mùa mưa dông ở nhiều khu vực, thời tiết oi bức, độ ẩm cao — là giai đoạn bận rộn nhất trong năm đối với nông dân trồng lúa nước, khi vừa phải thu hoạch vừa phải gieo cấy trong thời gian ngắn.

Tên gọi 'Mang Chủng' phản ánh rõ đặc trưng nông nghiệp cổ truyền vùng ôn đới Trung Hoa — nơi có mùa thu hoạch lúa mạch mùa hè và gieo cấy lúa mùa gần như trùng thời điểm, tạo áp lực lớn về nhân lực nông nghiệp trong giai đoạn này.

Ở Việt Nam, giai đoạn tương ứng với Mang Chủng thường rơi vào đầu mùa mưa ở nhiều vùng, nông dân tập trung làm đất, gieo mạ cho vụ hè thu. Về sức khỏe, cần chú ý phòng chống các bệnh mùa hè như cảm nắng, tiêu chảy do thời tiết nóng ẩm.