Thu phân

Thu Phân là tiết khí thứ mười sáu, thời điểm ngày và đêm dài bằng nhau lần thứ hai trong năm — điểm giữa của mùa thu. Đây là một trong 4 mốc tiết khí quan trọng nhất, cùng Xuân Phân, Hạ Chí và Đông Chí.

Về thiên văn, Thu Phân xảy ra khi Mặt Trời đi qua xích đạo thiên cầu theo chiều ngược lại so với Xuân Phân, thường rơi vào 23-24/9 dương lịch, ứng với kinh độ Mặt Trời 180°. Vì 24 tiết khí được tính theo vị trí thực của Mặt Trời trên đường hoàng đạo (mỗi tiết khí cách nhau đúng 15 độ kinh độ mặt trời), trong khi năm dương lịch không phải là bội số tròn của chu kỳ quay quanh Mặt Trời của Trái Đất (365,25 ngày, cứ 4 năm lại có thêm 1 ngày nhuận). Do đó, cùng một tiết khí có thể lệch 1-2 ngày giữa các năm khác nhau, và ngày giờ chính xác chỉ có thể tính được bằng công thức thiên văn thay vì cố định theo lịch.

Sau Thu Phân, đêm sẽ dài dần hơn ngày, thời tiết chuyển lạnh rõ rệt, báo hiệu mùa đông đang đến gần. Đây cũng là thời điểm thu hoạch chính của nhiều loại cây trồng mùa thu, đặc biệt là các loại ngũ cốc vụ mùa.

Trong văn hóa Á Đông, Thu Phân từng gắn với nhiều lễ hội mừng mùa màng bội thu — thời điểm cân bằng âm dương, con người tổng kết một vụ mùa và chuẩn bị dự trữ lương thực cho mùa đông sắp tới.

Về dưỡng sinh, Thu Phân là thời điểm quan trọng để duy trì cân bằng âm dương trong cơ thể — nên điều chỉnh giấc ngủ theo hướng ngủ sớm hơn, dậy sớm hơn để thích nghi với ngày ngắn dần, đồng thời tăng cường thực phẩm bổ dưỡng chuẩn bị cho mùa lạnh.