Xử thử

Xử Thử là tiết khí thứ mười bốn, mang ý nghĩa 'oi bức mùa hè kết thúc'. 'Xử' nghĩa là dừng lại, kết thúc; 'Thử' là nóng bức. Tiết khí này thường rơi vào khoảng 23-24/8 dương lịch, ứng với kinh độ Mặt Trời 150°.

Đây là dấu mốc cho thấy đợt nắng nóng gay gắt cuối cùng của mùa hè đã qua, thời tiết bắt đầu dịu mát hơn, đặc biệt vào buổi sáng và tối. Vì 24 tiết khí được tính theo vị trí thực của Mặt Trời trên đường hoàng đạo (mỗi tiết khí cách nhau đúng 15 độ kinh độ mặt trời), trong khi năm dương lịch không phải là bội số tròn của chu kỳ quay quanh Mặt Trời của Trái Đất (365,25 ngày, cứ 4 năm lại có thêm 1 ngày nhuận). Do đó, cùng một tiết khí có thể lệch 1-2 ngày giữa các năm khác nhau, và ngày giờ chính xác chỉ có thể tính được bằng công thức thiên văn thay vì cố định theo lịch.

Xử Thử cũng là thời điểm nhiều loại cây ăn quả mùa thu bắt đầu chín, là giai đoạn thu hoạch quan trọng ở nhiều vùng nông nghiệp. Chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm bắt đầu rõ rệt hơn, báo hiệu mùa thu đang dần thực sự bắt đầu.

Ở nhiều vùng, đây cũng là thời điểm mùa mưa bão hoạt động mạnh, đặc biệt tại các khu vực ven biển miền Trung Việt Nam — cần theo dõi thời tiết sát sao để phòng tránh ảnh hưởng của bão, áp thấp nhiệt đới thường xuất hiện vào giai đoạn cuối hè đầu thu.

Về dưỡng sinh, Xử Thử là thời điểm thích hợp để giảm dần các món ăn giải nhiệt mùa hè, chuyển sang chế độ ăn cân bằng hơn, đồng thời chú ý giữ ấm nhẹ vào sáng sớm và tối khi nhiệt độ bắt đầu giảm.