Cách tính nạp âm từ can chi

Nạp âm không thể suy nhanh bằng cách cộng hành của thiên can với địa chi. Nó tuân theo một quy tắc riêng. Bài này trình bày cách xác định nạp âm của một cặp can chi bất kỳ, kèm bảng tra để dùng ngay.

Cách nhanh nhất: tra bảng 30 nạp âm

Vì mỗi nạp âm dùng chung cho hai can chi liên tiếp (cặp dương trước, cặp âm sau), chỉ cần biết vị trí của can chi trong chu kỳ 60 là tra ra nạp âm. Bảng đầy đủ 30 nạp âm được liệt kê theo 5 hành trong các bài:

• 6 nạp âm hành Kim
• 6 nạp âm hành Mộc
• 6 nạp âm hành Thủy
• 6 nạp âm hành Hỏa
• 6 nạp âm hành Thổ

Hoặc mở thẳng trang của từng hoa giáp trong 60 hoa giáp — mỗi trang đã ghi rõ nạp âm và mệnh ngũ hành, tính trực tiếp theo engine lịch của trang.

Quy tắc học thuật: số Hà Đồ và "cách bát sinh"

Với người muốn hiểu gốc, nạp âm được suy từ số Hà Đồ của can và chi cộng lại, rồi đối chiếu với ngũ hành theo âm luật. Nguyên tắc cổ gồm hai phần:

1. Gán số cho can và chi

Theo số Hà Đồ (tiên thiên), thiên can và địa chi được gán số:

• Giáp/Kỷ = 1 · Ất/Canh = 2 · Bính/Tân = 3 · Đinh/Nhâm = 4 · Mậu/Quý = 5.
• Tý/Ngọ = 1 · Sửu/Mùi = 2 · Dần/Thân = 3 · Mão/Dậu = 4 · Thìn/Tuất = 5 · Tị/Hợi = 6 (nhóm theo cặp xung).

2. Cộng số rồi quy về hành

Cộng số can + số hai chi (của cặp), lấy phần dư khi chia cho 5. Kết quả ứng với một hành theo thứ tự Kim → Thủy → Hỏa → Thổ → Mộc (thứ tự nạp âm cổ, khác thứ tự tương sinh thông thường).

Quy tắc này khá rối và dễ nhầm, nên trong thực hành người ta hầu như luôn tra bảng. Ngoài ra còn có quy luật "cách bát sinh tử" — cứ cách 8 vị thì sinh ra hành kế tiếp — dùng để nhớ trình tự 30 nạp âm.

Ví dụ

Giáp Tý (hoa giáp thứ 1): tra bảng → nạp âm Hải Trung Kim, mệnh Kim. Cặp âm liền sau là Ất Sửu, cùng nạp âm Hải Trung Kim.

Canh Ngọ (năm 1990): tra bảng → nạp âm Lộ Bàng Thổ, mệnh Thổ. Cặp Tân Mùi (1991) cùng nạp âm.

Bính Ngọ (năm 2026): tra bảng → nạp âm Thiên Hà Thủy, mệnh Thủy.

Muốn biết can chi của một năm dương lịch trước khi tra nạp âm, xem cách tính can chi năm, tháng, giờ hoặc dùng công cụ tính can chi.

Câu hỏi thường gặp

Có cần thuộc lòng công thức số Hà Đồ không? Không cần cho mục đích tra cứu thông thường. Chỉ cần biết năm sinh → tra can chi → tra nạp âm. Công thức chỉ hữu ích khi bạn muốn hiểu bản chất.

Vì sao hai người khác năm nhưng cùng nạp âm? Vì mỗi nạp âm phủ 2 năm (một cặp can chi). Ví dụ 1990 và 1991 khác can chi nhưng cùng nạp âm Lộ Bàng Thổ.

---

Xem thêm: Nạp âm là gì · Cách tính can chi ngày tháng năm · Công cụ tính can chi