Lễ Vu Lan mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc về đạo hiếu — một trong những giá trị đạo đức cốt lõi của cả Phật giáo và văn hóa Việt Nam. Đây là dịp để mỗi người con nhìn lại, bày tỏ lòng biết ơn với đấng sinh thành, dù còn sống hay đã khuất.
Nghi thức 'Bông hồng cài áo' trong lễ Vu Lan là biểu tượng đầy xúc động: hoa hồng đỏ cho ai còn cha mẹ, hoa hồng trắng cho ai đã mất cha hoặc mẹ — nhắc nhở mọi người trân trọng những giây phút còn được ở bên cha mẹ.
Bên cạnh ý nghĩa báo hiếu, Vu Lan còn là dịp cầu siêu cho các vong linh, đặc biệt trùng với tháng cô hồn nên nhiều người kết hợp làm lễ cúng thí thực, phóng sinh, làm việc thiện để tích đức, hồi hướng công đức cho người đã khuất.