Tết Nguyên Đán mang nhiều tầng ý nghĩa văn hóa và tâm linh sâu sắc đối với người Việt. Trước hết, đây là dịp để gia đình sum họp sau một năm làm ăn, học tập xa quê — dù bận rộn đến đâu, người Việt vẫn cố gắng về nhà đón Tết cùng ông bà, cha mẹ.
Về mặt tâm linh, Tết là thời điểm giao thoa giữa năm cũ và năm mới, giữa cõi âm và cõi dương. Người Việt tin rằng vào dịp Tết, tổ tiên sẽ về sum họp cùng con cháu, vì vậy việc cúng bái tổ tiên, dọn dẹp bàn thờ, thắp hương mời gia tiên về ăn Tết là nghi thức không thể thiếu.
Tết cũng mang ý nghĩa 'tống cựu nghênh tân' — tiễn đưa những điều không may mắn, xui xẻo của năm cũ, đón chào năm mới với hy vọng về sức khỏe, tài lộc, bình an. Đó là lý do vì sao có tục dọn nhà, trả nợ, xin lỗi và làm hòa trước Tết.
Ngoài ra, Tết còn là dịp giáo dục con cháu về đạo lý 'uống nước nhớ nguồn', biết ơn ông bà tổ tiên, đồng thời gắn kết tình làng nghĩa xóm qua các hoạt động chúc Tết, thăm hỏi đầu năm.